Bölüm 4: Sesin Maddeyle Etkileşmesi

-A A +A

Kitap Kategori: 

Sesin Madde ile Etkileşimi

Maddelerin titreşimi sonucu oluşan ses, yayılmak için maddesel bir ortama ihtiyaç duyar. Ses dalgaları da tıpkı su dalgaları gibi kaynaktan dışarı doğru dalgalar şeklinde yayılır. Bir cisim titreşmeye başladığında maddenin içinde bulunduğu ortam içindeki tanecikler de titreşmeye başlar ve bu titreşim hareketi sonucunda ses dalgaları yayılarak ilerler. Ses kaynağından uzaklaştıkça ses dalgaları daha fazla engelle karşılaşacağı için enerjisi azalır ve sesin şiddeti azalır.

Sesin Engelle Karşılaşması

Sesin Engelle Karşılaşması

Sesin iletilmesinde en önemli faktör sesin yayılacağı ortamdaki moleküllerin sıklığı ve birbirlerine olan uzaklığıdır. Moleküller ne kadar yakınsa ses o kadar kolay iletilir. Bu nedenle moleküller arası boşluğun en az olduğu katılarda ses en fazla, moleküller arasındaki uzaklığın en fazla olduğu gazlarda ise daha az iletilir. İşte sesin katı, sıvı, gaz gibi maddesel ortamlardaki hareketine yayılma adı verilir.

Ses Maddesel Ortamlarda Yayılabilir

Ses Maddesel Ortamlarda Yayılabilir

Sesin yansıması

Ses kaynağından çıkarak yayılan ses, bir engelle karşılaştığında tıpkı duvardan seken bir top gibi yansımaya uğrar ve bunun sonucunda kimi zaman sesin şiddeti artar.

Örneğin boş bir kâğıdı koni şeklinde büküp dar kısmını bir mikrofon gibi tutup konuştuğumuzda ses daha yüksek duyulur. Çünkü bu sayede ses, koninin duvarlarından yansıyarak tek yönde yayılmış ve güçlenmiştir. Bir yüzeyden yansıyan sesin şiddetli duyulması yüzeyin cinsi dışında düz ya da pürüzsüz olmasına bağlıdır.

Sesin Duvardan Yansıması
Sesin Duvardan Yansıması

Sınıf Ortamında Sesin Yayılması ve Yansıması
Sınıf Ortamında Sesin Yayılması ve Yansıması

Su Ortamında Sesin Yansıması
Su Ortamında Sesin Yansıması

Pürüzlü yüzeylerden yansıyan ses farklı doğrultularda yayılacağı için gelen ses dağılır ve sesin şiddeti azalır.

Yankı

Sesin yansımasına en güzel örnek yankı oluşumudur. Yüksek bir engel önünde çıkardığımız ses belirli bir mesafe yol alıp engele çarparak geri geldiğinde ikinci bir ses olarak algılanır. Sesin yansıması sonucu oluşan bu ses olayına yankı adı verilir. Yankı olayının net olarak duyulması için ses kaynağı ile engel arasında belirli bir mesafenin olması gerekir.

Hava ortamında oluşan yankıyı algılayabilmeniz için ses kaynağı ile engel arasındaki mesafenin en az 17 metre olması gerekir. Bu nedenle yankı her zaman oluşmaz. Eğer kaynak ile engel birbirlerine yakınsa da ses ile yansıyan ses birbirinden ayırt edilemez.

Yankı Oluşumu

Yankı Oluşumu

Sesin yansıması ve yankı olayı hem biz insanlar hem de diğer canlılar için önem taşımaktadır. Yunuslar, yarasalar gibi bazı canlılar hayatta kalabilmek için sesin yansımasından yararlanır. Yarasalar çıkardıkları sesin yansımasına göre önlerinde bir engel olup olmadığını anlar ve yönlerini belirler.

Sesin Yansımasının Canlılarda ve Teknolojide Kullanımı
Sesin Yansımasının Canlılarda ve Teknolojide Kullanımı

Diğer taraftan yunuslar da diğer balıkların yerini tespit etmek için bazı sesler çıkarır ve bu seslerin yansımasına göre çevrelerinde bulunan balıkların yerini belirler. Yarasaların ve yunusların kullandığı yöntem gelişen teknoloji sayesinde insanlar tarafından bazı cihazlarda kullanılmaktadır. Sonar adı verilen cihaz ses dalgaları aracılığıyla suyun altındaki cisimlerin yerlerini ve derinliğini belirlemekte kullanılır. Benzer şekilde doktorlar da ultrason adı verilen cihazla iç organlarımızın görüntüsünü ilgili organa ses dalgası yollayarak cihazın ekranına aktarabilirler.

Ultrason Cihazı Ses Dalgası Kullanır
Ultrason Cihazı Ses Dalgası Kullanır


Kaynaklar:
EBA

Benzer İçerik
Görmeniz Tavsiye Edilir
Bu içerikler konuyla bağlantılı/benzer içeriklerdir.

Bölüm 1: Sesin Yayılması

Kitap Kategori: 

Günlük hayatımızda birçok ses ile etkileşir ve bu sesleri kulaklarımızla duyarız. Tahta bir kapıya ya da cam bir bardağa vurduğumuzda ses çıkar. Konuşurken veya müzik aletleri çalarken çevremize farklı sesler yayarız. Çevremizdeki canlı ve cansız tüm varlıklardan çıkap bu sesler, titreşimler sonucu meydana gelir.

Bölüm 2: Sesin Farklı Ortamlarda Farklı Duyulması

Kitap Kategori: 

Günlük hayatımızda, yaşadığımız ortamlarda birbirinden farklı sesler duyar ve bu farklılıklar sayesinde sesleri birbirinden ayırt edebiliriz.

Bölüm 3: Sesin Sürati

Kitap Kategori: 

Ses farklı ortamlarda farklı süratlerde yayılmaktadır. Sesin yayılma süratine, ortamın kendisinin yanı sıra, ortamın sıcaklığının da etkisi vardır.

Yeni yorum ekle

Detaylı İçerik Arama

Herhangi bir filtre seçin ve sonuçları görmek için Uygula'ya tıklayın.

Zircon - This is a contributing Drupal Theme
Design by WeebPal.