Bölüm 1: Maddenin Tanecikli Yapısı

-A A +A

Maddenin Tanecikli Yapısı

Günlük hayatımızda gördüğümüz kurşun kalem, defter, su, masa lambası ve soluduğumuz hava gibi tüm maddeler kendisinden daha küçük taneciklerin bir araya gelmesi ile oluşur. Maddeyi oluşturan bu tanecikler arasında boşluklar vardır ve tanecikler hareket halindedir.

Maddeyi oluşturan tanecikler, 3 farklı tür hareket yapabilir. Tanecikler bulunduğu yerde titreşim, kendi etraflarında dönme ve serbest şekilde yer değiştirme diğer bir deyişle öteleme hareketi yapabilir. Maddenin katı, sıvı ve gaz hâlinde bulunmasına bağlı olarak tanecik hareketleri farklılık gösterir.

Tanecik Hareketleri

Maddeyi Oluşturan Taneciklerin Hareketleri

Örneğin katı hâldeki maddelerin tanecikleri arasındaki boşluk miktarı çok az olduğu için tanecikler sadece bulundukları yerde titreşim hareketi yapar. Bulundukları yerde hareket eden tanecikler birbirine çok yakın olduğu için de oluşturdukları maddeye belirli bir şekil ve hacim sağlar. Tanecikleri arasında çok az boşluk bulunan katıları sıkıştırmak çok zordur.

Diğer yandan sıvı hâldeki maddelerin tanecikleri katılardaki kadar düzenli değildir, ancak tanecikler yine birbirleriyle temas hâlindedir. Tanecikler titreşim hareketi dışında hem kendi etraflarında döner hem de birbiri üzerinden kayar. Böylece tanecikler yer değiştirir, yani öteleme hareketi yapar. Yer değiştirebilen tanecikleri sayesinde akışkanlık özelliğine sahip olan sıvı hâldeki maddeler, bulundukları kabın doldurdukları kısmının şeklini alır. Tanecikleri arasında çok az boşluk bulunan sıvıları da sıkıştırmak çok zordur.

Gaz hâlindeki maddeleri oluşturan tanecikler arasındaki boşluk miktarı katı ve sıvılardan fazladır. Tanecikleri titreşim, dönme ve öteleme hareketi yaparak birbirinden bağımsız şekilde hareket eder. Birbirinden bağımsız şekilde bir yerden başka bir yere kolayca hareket edebilen tanecikler sayesinde gaz maddeler sıvılar gibi akışkanlık özelliği gösterir. Ancak gaz hâldeki maddelerin sıvılardan farklı olarak belirli bir hacimleri yoktur. Gazlar bulundukları kabı tamamen doldurarak kabın şeklini alır. Tanecikleri arasında geniş boşluklar bulunan gazları sıkıştırmak ise kolaydır.

Hâl Değiştiren Maddenin Tanecikli Yapısı

Maddeler çevresinden ısı alarak ya da çevresine ısı vererek hâl değişimine uğradığında maddelerin tanecikli yapısında bazı değişiklikler olur.

Katı hâldeki bir maddeye ısı vermeye başladığımızda birbiriyle temas hâlindeki tanecikler bulundukları yerde daha fazla hareket etmeye başlar. Katı maddeye ısı verilmeye devam edildiğinde ise sıvı hâle geçmeye başlayan maddenin taneciklerinin arasındaki boşluk miktarı artar. Tanecikler titreşim hareketi dışında dönme ve birbiri üzerinden kayma yani öteleme hareketi yapmaya başlar.

Katı halden sıvı hale geçen (eriyen) madde

Sıvı hâldeki bir madde ısıtılarak gaz hâle gelmesi sağlandığında ise tanecikler arasındaki boşluk miktarı giderek artar ve tanecikler birbirinden bağımsız bir şekilde hareket etmeye başlar. Gaz hâlindeki maddenin tanecikleri sıvılarda olduğu gibi titreşim, dönme ve öteleme hareketi yapar.

Sıvıdan Gaz Hale Geçen Maddenin Tanecikli Yapısı

Sıvı halden gaz hale geçen (buharlaşan) madde

İnteraktif İçerik
İnteraktif İçeriğe Git


Kaynak: EBA
Görmeniz Tavsiye Edilir
Bu içerikler konuyla bağlantılı/benzer içeriklerdir.

6.Sınıf - Maddenin Tanecikli Yapısı Kavram Bulmaca

6.Sınıf Fen Bilimleri dersi Madde ve Isı ünitesi Maddenin Tanecikli Yapısı konusu ile ilgili kavram bulmaca (kelime avı). Kavramların öğrencilerin akıllarında kalıcılığını artırmak amacıyla hazırlanmış bir etkinliktir.

Maddenin Halleri ve Hal Değişimi Simülasyonu / Animasyonu

Maddenin halleri ile ilgili hazırlanmış bir simülasyon/animasyon/benzetim. pHET tarafından oluşturulmuş içerik. Maddenin halleri, hal değişimi ve tanecikler arası etkileşimi göstermek ve öğretimi için güzel bir çalışma...

Bölüm 2: Yoğunluk

Kategori: 

Birim hacimdeki kütle miktarı yoğunluk olarak tanımlanır. Yoğunluk küçük d harfi ile gösterilir. Bir cismin yoğunluğu kütlesinin hacmine bölünmesiyle bulunur.

Bölüm 3.1: Madde ve Isı-Isı İletkenliği

Kategori: 

Birbirine temas eden ve farklı sıcaklıklarda bulunan iki madde arasında sıcaklığı yüksek olan maddeden, sıcaklığı düşük olan maddeye doğru ısı akışı olur. Bu aktarım, bir enerji türü olan ısının maddenin tanecikleri arasında iletilmesi ile gerçekleşir.

Bölüm 3.2: Madde ve Isı-Isı Yalıtımı

Kategori: 

Isı Yalıtımı-Günlük yaşamımızda bazı maddelerin sıcaklıklarını koruma ihtiyacı duyarız. Örneğin; limonatamızın soğuk, çayımızın ise sıcak kalmasını isteriz.

Bölüm 4: Yakıtlar Konu Özeti

Kategori: 

Yakıt Türleri. Yandığında etrafına ısı enerjisi veren maddelere yakıt adı verilir. Yakıtlar; katı yakıtlar, sıvı yakıtlar ve gaz yakıtlar olmak üzere üç genel grupta toplanır.

Yakıtlar Sürükle Bırak Oyunu

Bu etkinlikteki amacımız; yakıtların katı, sıvı ve gaz olarak sınıflandırılmasının öğretilmesidir. Etkinlikte yapmanız gereken, verilen yakıtları türlerine göre sınıflandırmanız. Sürükleme işlemi bittikten sonra Kontrol Et düğmesine tıklayarak sonuçları öğrenebilirsiniz.

Karbonmonoksit Zehirlenmesi Nedir? Nasıl Olur?

Kategori: 

1. Karbonmonoksit Nedir ?

Karbonmonoksit kömür, petrol, doğalgaz ve odun gibi yapısında "karbon" bulunan yakıtların tam olarak yanmaması sonucu oluşan ve bu yakıtların yanması sonucu oluşan dumanda yer alan bir gazdır.

Kitap Gezintisi

Zircon - This is a contributing Drupal Theme
Design by WeebPal.