Deniz Suyu Neden Tuzludur?

Kitap Kategori: 

Deniz suyu okyanusların ilk oluşumuna neden olduğu sanılan "igneous kaya"ların erimesi sürecinde oluştuğu varsayılmaktadır.

Ancak tavuk yumurta hesabı gibi de olabilen bu bakışa şu açıdan da yaklaşabilirız, suyun buzların bir şekilde erimesi sonucunda oluştuğunu düşünelım jeolojik zaman sürecinde suyun karadaki tuzları çözmesi ve eninde sonunda denizlere taşıması ile denizlerdeki minerallerin seviyesinde yavaş da olsa bir artış olmuştur. Bu olaya güneş enerjisi ile buharlaşma da eklenince bu enerjinin şiddeti ile bağımlı olarak denizlerdeki tuz miktari artmıştır.

Bu olay kutuplarda da aşırı soğuma sonucu olmakta ve deniz suyundan ayrışan buz geride tuzu yoğun deniz suyu bırakmakta ve deniz suyunun tuzluluğunu arttırmaktadır. Ancak buzulların erimesi ve nehirler yağış tatlı suyu denizlere sokmakta ve bugün ulaştığımız deniz suyu dengesi uzun zamandan beri korunmaktadır.

1900 lü yılların başlarında bilim adamları bu konuyu çok basit bir şekilde açıklamaya çalışıyorlardı. Bu açıklamaya göre; her ne kadar nehirlerin suları tatlı ise de içlerinde bir miktar da erimiş mineral vardır. Yataklarındaki bu mineralleri ve içlerinde tuz bulunan kayaları erozyona uğratarak okyanuslara taşırlar. Bu mineraller içinde en çok olanı kimya dilinde sodyum klorür (NaCl) diye adlandırılan bildiğimiz sofra tuzudur ve bir daha karaya geri dönmez.

Bilim insanları bu teoriden yola çıkarak dünyanın yaşının da hesap edilebileceğine inanıyorlardı. Ancak nehirlerdeki tuz oranı ile okyanuslardaki tuz oranı mukayese edilerek yapılan hesaplamalarda dünyanın yaşı 300 milyon yıl çıktı. Dünyamız ise gerçekte 4,5 milyar küsür yaşındadır.

Ayrıca bu teoriye göre denizlerdeki tuzun her geçen yıl artması gerekir. Her ne kadar denizlerdeki tuz oranı bölgelere ve zamana göre değişiklik gösterse de içindeki belli başlı elementlerin yoğunluklarının yüz milyonlarca yıl hemen hemen aynı kaldıkları bilinmektedir. Öyleyse bu yüksek miktardaki tuz başlangıçta denizlere nereden gelmiştir? Bilim insanları da tam olarak bilemiyorlar ve emin değiller ama iyi bir tahminleri var.

Tuz iki çeşit atomdan yapılmıştır. Sodyum (Na) ve Klor (Cl). Bilim insanları Sodyum'un ilk teoride olduğu gibi nehirler yolu ile karalardan denizlere taşındığını, Klor'un ise dünya tarihinin ilk dönemlerinde, yer kabuğu ile yer merkezi arasında kalan katmanlardan, okyanusların diplerindeki çatlaklar ve volkanlar yolu ile denize karıştığını ve bu ikisinin birleşerek denizin tuzunu oluşturduklarını tahmin ediyorlar.

Ama hala niçin denizlerin gittikçe tuzlu olmadığının cevabını alabilmiş değiliz. Bilim insanları bunun açıklamasını da şöyle yapıyorlar: Tuz nehirler yolu ile denizlere ilave edilmektedir, ama aynı zamanda denizdeki diğer kimyasallarla birleşerek, okyanus tabanındaki kayalar tarafından emilerek veya deniz suyunun çözeltisinden ayrılıp çökelti haline gelerek bir şekilde deniz suyunun içinden eksilmektedir.

Yüz milyonlarca yıl, eksiltme ve ilave etme yolu ile deniz suyunun tuzluluk oranını hep aynı tutan bu müthiş ayar gerçekten çok etkileyici değil mi?

Deniz ve okyanuslarda bulunan içinde bir çok element ve tuz içeren saf olmayan su. Okyanuslarda ortalama tuzluluk oranı %3.5tir.Yani 1 kg suda 35 gram tuz bulunur. Böylece %88,8 klor bileşimi oluşur ve en büyük oran 77.7 ile sodyum klorüre aittir.

Tüm dünyada denizlerdeki tuzluluk 3.1 ile 3.8 arasında değişir. Deniz suyundaki tuz oranı bölgelere göre farklılık gösterir. Örneğin kızıl deniz gibi buharlaşmanın fazla olduğu bir yerde tuzluluk çok fazladır. Ancak kuzey buz denizi gibi buharlaşmanın az ve denizi besleyen ırmakların çokluğu nedeniyle tuzluluk azdır.

Yeni yorum ekle

Merak Edilenler